Podcast: Play in new window | Download
Plek, Plaats, Kosmos
Een podcast over telescopen en de plekken waar ze staan
De meeste telescopen, staan ergens. Op een bergtop boven de wolken, in een Ierse kasteeltuin, aan de winderige Westkust van Zweden. Mensen hebben ze gebouwd, met geld dat ergens vandaan kwam, op grond die van iemand was. En om die instrumenten heen zijn verhalen gegroeid: over wie er nachtenlang wachtte op een heldere hemel, over de dorpen eromheen, over wat er werd ontdekt en wat er over het hoofd werd gezien.
In Plek, Plaats, Kosmos reis ik, als ruimtefilosoof, langs bijzondere telescopen en vertel ik hun verhalen: de geschiedenis, de wetenschappers, en de landschappen waarin ze staan. Geen sidekick, geen gastenlijst. Wel de vraag die mij blijft fascineren: Hoe begrijpen we een ruimte waar we nooit zelf zullen komen, en die we alleen kennen via instrumenten en verbeelding?
Mijn antwoord begint steeds weer bij de grond onder onze voeten.
Onze blik naar buiten is er ook altijd een naar binnen.
Afleveringen van ongeveer twintig minuten, in het Nederlands.
Lees meer op mijn Substack: Hoe de stilte verscheen in Letland.
Aflevering 1
Irbene, Letland: Hoe de stilte verscheen
Aan de westkust van Letland, verstopt in de bossen van Koerland, staat een radiotelescoop met een schotel van tweeëndertig meter. Tijdens de Koude Oorlog was het een geheim Sovjet-oor, gericht op het westen, in een militaire nederzetting die op geen enkele kaart stond. Bij hun vertrek in 1994 saboteerden de Russische troepen wat ze konden. Letse wetenschappers leerden de schotel jarenlang, kabel voor kabel, opnieuw luisteren. Nu vangt hij signalen op van verre sterrenstelsels, en meet hij zelfs de beweging van de aarde onder onze voeten.
In deze eerste aflevering reis ik met de kunstenaars Elza en Jippe naar Irbene, en ontdek ik een stilte die overal aanwezig is. In de moerassen, in de moestuinen, in de gedempte stemmen op de terrassen. Een stilte die niet leeg is, maar vol van geschiedenis.
Deze podcast als ook het essay blijft openbaar toegankelijk. Heeft dit schrijven of praten je op de een of andere manier geïnspireerd of misschien tot nadenken aangezet? Overweeg dan om een kopje koffie te doneren, via mijn Ko-Fi pagina.
Ik heb in totaal 12 koppen koffie gedronken tijdens de 28 uur dat ik aan dit essay heb gewerkt en 4 koppen koffie tijdens de vijf uur prigelen aan de podcast. Maar ook: Voel je natuurlijk niet bezwaard om het niet te doen, ik doe dit allemaal, nog steeds, uit vrije wil.